Tình trạng đờm tích tụ nhiều ở khoang mũi và họng có thể làm cho trẻ khó thở, khó ngủ hay quấy khóc. Tại sao trẻ sơ sinh lại có đờm ở khoang mũi, họng? Cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ hiệu quả, an toàn là gì?
Tình trạng đờm tích tụ nhiều ở khoang mũi và họng có thể làm cho trẻ khó thở, khó ngủ hay quấy khóc. Tại sao trẻ sơ sinh lại có đờm ở khoang mũi, họng? Cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ hiệu quả, an toàn là gì?

Ở đường hô hấp trên từ mũi, miệng đến họng của chúng ta luôn có một dịch lỏng gọi là chất nhầy hay đờm (đàm). Chất nhầy này đóng vai trò giữ ẩm và làm mềm khoang mũi, họng. Đồng thời, đờm cũng tạo điều kiện cho hệ miễn dịch của trẻ phát triển, chống lại vi sinh vật gây bệnh xâm nhập. Do đó, đờm cũng là một nhân tố giúp bảo vệ đường hô hấp.
Tuy nhiên, có thể vì một lý do nào đó mà đờm tiết ra nhiều hơn làm bé bị nghẹt mũi, sổ mũi, khó thở, ho, khó chịu và quấy khóc, bú kém. Lúc này, bố mẹ cần giúp con trẻ làm sạch mũi, họng với một số biện pháp thích hợp. Trong bài viết này, Hello Bacsi sẽ hướng dẫn bạn cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ an toàn, hiệu quả.
Với kích thước lỗ mũi còn nhỏ bé cộng thêm hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện, đường hô hấp của trẻ dễ bị tắc nghẽn bởi đờm hơn. Khi có bất kỳ tác nhân nào gây kích ứng đường hô hấp đều có thể làm đờm tiết ra nhiều hơn và đặc hơn. Những tác nhân kích ứng gây tăng tiết đờm thường gặp ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ (và cả người lớn) là:
Một số nguyên nhân nghiêm trọng hơn khiến trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh có đờm như:

Trước khi tìm hiểu và áp dụng các cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, các bố mẹ cần nắm rõ được các dấu hiệu cho biết trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh có đờm. Theo các chuyên gia nhi khoa, việc nhận biết trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh có đờm đôi khi khá khó khăn, đặc biệt là với trẻ sơ sinh hoặc những bé còn nhỏ chưa biết diễn đạt sự khó chịu của bản thân. Do đó, bố mẹ cần chú ý quan sát những dấu hiệu sau đây:

Khi bé yêu dần lớn lên, bé sẽ tự khám phá ra những “siêu năng lực” mới, như ho, hắt hơi hay xì mũi để tống khứ “những thứ khó ưa” là đờm dãi ra khỏi mũi họng. Nếu bé sơ sinh có chút đờm mà vẫn bú ngoan, ngủ ngon, không hề quấy khóc thì mẹ cứ yên tâm nhé!
Tuy nhiên, nếu “những thứ khó ưa” ấy gây nghẹt mũi khiến bé ho sù sụ, khó chịu, quấy khóc, thậm chí làm bé khó thở thì mẹ cần đặc biệt chú ý và áp dụng cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ để giúp bé “tống tiễn” chúng ngay.
Các bác sĩ nhi khoa khuyên rằng, với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 1 tuổi, mẹ không nên lạm dụng thuốc, kể cả thuốc không kê đơn, để trị cảm cúm hay ho thông thường. Thay vào đó, mẹ có thể áp dụng những “bí kíp” đơn giản mà hiệu quả ngay tại nhà để giúp bé yêu “đánh bay” đờm dãi đáng ghét.
Bổ sung đủ chất lỏng là “chìa khóa vàng” để làm loãng đờm cho bé yêu, giúp bé dễ dàng tống đờm ra ngoài bằng cách ho, hắt hơi hay xì mũi. Cụ thể:
Trẻ sơ sinh và trẻ dưới 6 tháng tuổi:
Trẻ trên 6 tháng tuổi, trẻ đã ăn dặm:
Để vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý và hút mũi cho trẻ, cha mẹ cần thực hiện theo các bước sau:
Để khắc phục tình trạng bé có đờm ở cổ nhưng không ho, bạn có thể áp dụng cách lấy đờm nhớt trong miệng trẻ thông qua việc rơ lưỡi với nước muối sinh lý. Dưới đây là các bước thực hiện:

Một cách hiệu quả khác để giúp trẻ sơ sinh long đờm là đặt bé nằm sấp trên đầu gối của bạn, khum bàn tay lại và nhẹ nhàng vỗ vào lưng bé. Điều này giúp tiêu đờm ở phế quản.
Khi trẻ bị nghẹt mũi, cha mẹ cần loại bỏ các tác nhân kích ứng xung quanh trẻ như khói thuốc lá, bụi bẩn, nấm mốc hoặc bất cứ thứ gì có thể gây dị ứng (theo chẩn đoán của bác sĩ).
Thường xuyên vệ sinh chăn, drap, gối, đệm, quần áo của trẻ và các vật dụng khác trong nhà cũng là điều cần thiết. Những việc này giúp giảm thiểu nguy cơ trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi.
Khi trời trở lạnh, hãy giữ ấm cho bé để phòng ngừa nguy cơ cảm lạnh. Điều này cũng giúp hạn chế việc hệ hô hấp bị kích thích đột ngột, dẫn đến tăng tiết chất nhầy.
Nếu bạn vẫn còn băn khoăn về cách xử lý đờm trong cổ họng của bé, hãy thử làm ẩm không khí trong phòng ngủ và khu vực sinh hoạt hàng ngày của trẻ bằng máy tạo độ ẩm. Phương pháp này giúp làm loãng chất nhầy trong mũi và họng của bé, được xem là cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ vô cùng đơn giản.
Để hạn chế máy tạo độ ẩm phát tán vi khuẩn và nấm mốc vào không khí, bạn cần vệ sinh máy thường xuyên và đúng cách. Điều này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của bé mà còn đảm bảo hiệu quả của máy tạo độ ẩm.

Việc sử dụng tinh dầu khuynh diệp là một trong những phương pháp tự nhiên hiệu quả để giúp tiêu đờm cho trẻ sơ sinh. Dưới đây là hướng dẫn cách sử dụng tinh dầu khuynh diệp cho trẻ ở các độ tuổi khác nhau:
Cách trị ho đờm cho trẻ bằng phương pháp dân gian được nhiều người đánh giá cao về mức độ an toàn và tính hiệu quả, tiện lợi. Trong phạm vi bài viết này, Hello Bacsi mách bố mẹ một số cách tiêu đờm cho trẻ nhỏ đơn giản:
Rau diếp cá không chỉ là một loại rau quen thuộc mà còn được biết đến như một vị thuốc chữa nhiều bệnh như táo bón, viêm da, nhiệt miệng, dị ứng… Đặc biệt, rau diếp cá còn có thể được dùng để chữa ho có đờm cho trẻ em rất hiệu quả.
Nhờ đặc tính kháng viêm và kháng khuẩn tự nhiên, rau diếp cá giúp ức chế sự phát triển của vi khuẩn và làm dịu tình trạng sưng viêm trong đường hô hấp.
Có hai cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bằng rau diếp cá theo phương pháp dân gian:
Cách 1: Dùng rau diếp cá và nước vo gạo
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Cách 2: Cho bé uống nước rau diếp cá xay
Nguyên liệu:
Cách thực hiện:

Nếu bạn đang tìm kiếm cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bằng phương pháp dân gian, đừng bỏ qua lá húng chanh. Không chỉ là một loại rau thơm, lá húng chanh còn được sử dụng rộng rãi trong y học dân gian để điều trị các bệnh như cảm lạnh, hen suyễn, táo bón, nhức đầu, ho, sốt và các bệnh về da.
Nghiên cứu cho thấy lá húng chanh có nhiều đặc tính dược lý, bao gồm kháng khuẩn, chống viêm, chữa lành vết thương, chống oxy hóa, giảm đau, chống động kinh, diệt côn trùng và chống ung thư. Ngoài ra, loại thảo dược này đã được chứng minh là có hiệu quả chống lại các bệnh về hô hấp, tim mạch, răng miệng, da, tiêu hóa và tiết niệu.
Mẹ có thể tham khảo 2 cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bằng lá húng chanh như sau:
Cách 1: Pha trà lá húng chanh mật ong
Nguyên liệu:
Cách làm:
Cách 2: Húng chanh chưng đường phèn
Nguyên liệu:
Cách làm:
Lưu ý:

Mật ong là “thần dược” trị ho tự nhiên tuyệt vời cho bé yêu từ 1 tuổi trở lên. Các chuyên gia khuyên dùng ½ – 1 thìa cà phê mật ong để giúp bé long đờm, làm dịu cơn ho và ngủ ngon hơn.
Không chỉ vậy, mật ong còn chứa nhiều chất chống oxy hóa và vitamin, giúp giảm viêm, tiêu đờm, làm dịu cổ họng, đồng thời tăng cường sức đề kháng cho bé yêu.
Mẹ có thể tham khảo 2 cách trị ho bằng mật ong đơn giản sau:
Cách 1: Mật ong pha nước ấm
Cách 2: Nước chanh mật ong
Từ xa xưa, quất (tắc) xanh là nguồn cung cấp vitamin C, chất xơ và các hợp chất hoạt tính sinh học như phytosterol, tinh dầu và flavonoid nên từ lâu đã được dùng để trị ho đờm cho trẻ. Cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bằng quất xanh rất đơn giản nhưng mang lại hiệu quả tích cực.
Chuẩn bị:
Cách thực hiện:
Không chỉ là một loại rau gia vị thơm ngon, lá hẹ còn được y học cổ truyền xem như một vị thuốc quý, có tác dụng điều trị nhiều bệnh, trong đó có ho, cổ họng có đờm. Lá hẹ chứa hoạt chất kháng sinh tự nhiên, giúp giảm ho, long đờm hiệu quả, đồng thời có khả năng kháng khuẩn, kháng nấm và kháng virus, bảo vệ đường hô hấp cho bé. Chính vì vậy, lá hẹ được nhiều cha mẹ tin dùng để trị ho đờm cho bé.
Dưới đây là một cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bằng lá hẹ chưng cách thủy:
Nguyên liệu:
Cách làm:
Cách 2: Nấu cháo hẹ thơm ngon, trị ho long đờm
Ngoài cách hấp, mẹ có thể nấu cháo hẹ cho bé yêu. Món cháo này không chỉ dễ làm mà còn rất thơm ngon, bổ dưỡng, giúp bé giảm ho, long đờm hiệu quả.
Nguyên liệu:
Cách làm:
Mẹo nhỏ:
Củ cải trắng không chỉ là một loại rau củ quen thuộc mà còn là “bài thuốc” dân gian được lưu truyền từ xa xưa như một cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ hiệu quả. Giàu vitamin C và các chất chống oxy hóa, củ cải trắng giúp tăng cường sức đề kháng, giảm viêm, long đờm hiệu quả.
Bên cạnh việc thêm củ cải trắng vào bữa ăn hàng ngày, mẹ có thể tham khảo cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bằng nước luộc củ cải trắng sau đây:
Nguyên liệu:
Cách làm:
Kết hợp củ cải trắng, gừng và mật ong sẽ tạo nên một bài thuốc dân gian trị ho có đờm hiệu quả cho bé yêu.
Nguyên liệu:
Cách làm:
Liều dùng:

Nếu mẹ đang tìm kiếm một phương pháp dân gian trị ho có đờm hiệu quả cho bé yêu, đừng bỏ qua hành tây nhé! Hành tây không chỉ là gia vị quen thuộc trong bếp mà còn là vị thuốc quý được sử dụng từ xa xưa để điều trị các bệnh về đường hô hấp.
Hành tây giàu chất chống oxy hóa, có tác dụng kháng viêm, giảm ho và long đờm hiệu quả. Đặc biệt, các hoạt chất trong hành tây còn giúp giãn phế quản, giảm tắc nghẽn đường thở, hỗ trợ điều trị ho đờm cho bé yêu.
Mẹ có thể tham khảo cách làm siro trị ho cho bé bằng hành tây sau đây:
Nguyên liệu:
Cách làm:
9.8. Gừng
Không chỉ là một nguyên liệu quen thuộc trong gian bếp của mỗi gia đình, củ gừng còn được biết đến như một loại thuốc chứa nhiều hợp chất quý, đặc biệt là gingerol. Hợp chất này không chỉ có tác dụng chống oxy hóa mà còn kháng viêm, diệt khuẩn và giảm đau hiệu quả.
Ngoài ra, gừng có tính ấm, giúp giảm ho, tiêu đờm và thông đường thở. Vì vậy, gừng thường được sử dụng để trị ho đờm cho trẻ theo phương pháp dân gian.
Có nhiều bài thuốc trị ho cho bé bằng gừng. Dưới đây là 2 cách trị ho đờm cho bé với củ gừng mà bố mẹ có thể tham khảo:
Bài thuốc 1: Trà gừng
Bài thuốc 2: Gừng chưng lê và đường phèn
Cam thảo là một “trợ thủ” đắc lực của mẹ trong việc trị ho đờm cho bé yêu theo phương pháp dân gian. Vị thuốc này có tác dụng kháng viêm, làm dịu niêm mạc họng, từ đó giúp giảm ho, long đờm và giảm tắc nghẽn đường hô hấp. Đặc biệt, khi được hãm thành trà, cam thảo sẽ phát huy hiệu quả trị ho đờm tối ưu.
Mẹ hãy tham khảo cách pha trà cam thảo trị ho cho bé yêu nhé:
Nguyên liệu:
Cách làm:
Với nhiều mẹ nuôi con nhỏ, chanh đào là một “bảo bối” trị ho đờm hiệu quả cho bé yêu. Giàu vitamin C và axit citric, chanh đào giúp sát khuẩn, giảm ngứa rát cổ họng, làm dịu cơn ho và giảm đờm. Vỏ chanh đào chứa tinh dầu và các vitamin giúp tiêu đờm, giảm viêm, thông thoáng đường thở.
Mẹ hãy thử ngâm chanh đào mật ong và cho bé yêu dùng vì đây là một cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ hiệu quả nhé!
Nguyên liệu:
Cách làm:
Cách dùng:

Các bố mẹ có thể áp dụng cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ tại nhà theo những biện pháp kể trên. Nhưng nếu tình trạng nghẽn đờm quá nhiều và thường xuyên, bạn nên đưa trẻ đến gặp các bác sĩ nhi khoa. Đặc biệt cần đến gặp bác sĩ ngay khi con của bạn có các triệu chứng như:
Để làm tiêu đờm cho trẻ sơ sinh, bạn có thể dùng nước muối sinh lý nhỏ vào mũi bé và hút mũi nhẹ nhàng bằng dụng cụ hút mũi. Ngoài ra, giữ bé ở tư thế thẳng đứng và vỗ nhẹ lưng cũng giúp làm loãng và tiêu đờm. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ nếu tình trạng không cải thiện.
Với trẻ 2 tháng tuổi, mẹ nên cho bé bú thường xuyên để tăng cường chất lỏng, giúp long đờm. Kết hợp vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý, dùng máy tạo độ ẩm và massage nhẹ nhàng vùng mũi, ngực, lưng bé.
Với trẻ 6 tháng tuổi, mẹ có thể cho bé bú nhiều hơn, kết hợp với các món ăn dặm nhiều chất lỏng như cháo, súp và có thể cho bé uống thêm nước ấm. Việc vệ sinh mũi bé bằng nước muối sinh lý, dùng máy tạo độ ẩm và massage ngực, lưng cũng rất hiệu quả.
Để hút mũi cho bé dễ dàng hơn, mẹ nên tiến hành khi bé vui vẻ, nhỏ nước muối sinh lý trước, giữ bé ở tư thế thoải mái và dùng dụng cụ hút mũi phù hợp. Kết hợp với việc làm bé phân tâm bằng đồ chơi, âm nhạc và khen ngợi bé sau khi hút mũi.

Màu sắc của đờm có thể cung cấp nhiều thông tin về tình trạng sức khỏe của bé. Dưới đây là một số ý nghĩa phổ biến của các màu sắc đờm:
Các bài thuốc dân gian trị ho đờm cho bé khá an toàn, nhưng mẹ cần kiên trì áp dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng. Tốt nhất, mẹ nên đưa bé đi khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Để giúp trẻ nhanh loãng đờm, với các bé đã lớn, bạn có thể cho bé uống nhiều nước ấm, nước trái cây pha loãng và súp gà. Những thực phẩm này giúp làm loãng đờm và dễ dàng tống ra ngoài.
Trẻ sơ sinh có đờm ở cổ nhưng không ho thường không phải là vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu bé có dấu hiệu khó thở hoặc quấy khóc nhiều, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn thêm.
Để lấy đờm trong cổ họng cho trẻ, bạn có thể nhỏ nước muối sinh lý vào mũi bé và hút mũi nhẹ nhàng bằng dụng cụ hút mũi. Vỗ nhẹ lưng bé cũng là cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh dễ dàng và hiệu quả.
Có nhiều bố mẹ thắc mắc có nên dùng thuốc tiêu đờm cho trẻ sơ sinh? Lời khuyên là không nên tự ý dùng thuốc tiêu đờm cho trẻ sơ sinh. Mẹ nên ưu tiên các biện pháp tự nhiên như nhỏ nước muối, bú mẹ nhiều hơn, dùng máy tạo độ ẩm… Nếu bé ho nhiều kèm sốt, khó thở, cần đưa bé đi khám ngay.
Với trẻ lớn, để giúp bé tiêu đờm, mẹ có thể cho bé uống nước ấm, nước ép trái cây hoặc các loại trà thảo mộc như húng chanh, gừng, cam thảo… Lưu ý bổ sung đủ nước cho bé và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng thảo dược.
Hy vọng rằng những thông tin về cách tiêu đờm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ mà Hello Bacsi tổng hợp được ở trên sẽ giúp các bậc cha mẹ có thêm kiến thức hữu ích trong việc chăm sóc sức khỏe cho bé yêu. Tuy nhiên, cần nhớ rằng, mỗi bé có một cơ địa khác nhau, vì vậy hãy quan sát kỹ các dấu hiệu của bé và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng bất kỳ phương pháp nào. Điều quan trọng nhất vẫn là theo dõi sức khỏe của bé thường xuyên và đưa bé đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường.
Miễn trừ trách nhiệm
Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Suctioning your childs nose and mouth
https://www.chkd.org/patients-and-families/health-library/way-to-grow/suctioning-your-childs-nose-and-mouth/ Ngày truy cập 22/11/2024
Prevent Phlegm in Your Baby’s Throat With a Nasal Aspirator
https://health.clevelandclinic.org/nasal-aspirator-and-phlegm-in-your-babys-throat Ngày truy cập 22/11/2024
Suctioning
https://www.childrensmn.org/educationmaterials/childrensmn/article/15563/suctioning/ Ngày truy cập 22/11/2024
https://www.nationwidechildrens.org/family-resources-education/health-wellness-and-safety-resources/helping-hands/suctioning-the-nose-with-a-bulb-syringe
https://www.nationwidechildrens.org/family-resources-education/health-wellness-and-safety-resources/helping-hands/suctioning-the-nose-with-a-bulb-syringe Ngày truy cập 22/11/2024
How to Suction Mucus Out of Your Baby’s Throat ‘
https://www.healthline.com/health/baby/how-to-get-mucus-out-of-baby-throat Ngày truy cập 22/11/2024
Phiên bản hiện tại
18/03/2026
Tác giả: Trần Lê Phương Uyên
Tham vấn y khoa: Thạc sĩ - Bác sĩ CKI Lê Chí Hiếu
Cập nhật bởi: Trương Phương Đài